Rok 2012 jest wyjątkowy dla wiejsko-miejskiej gminy Kcynia, która obchodzi w tym roku 750 lecie swojego istnienia. Poznaj jej historię.
Kcynia leży w zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie nakielskim. Obecnie liczy prawie 5 tys. mieszkańców.
Prawa miejskie Kcynia uzyskała w 1262 roku z rąk księcia Bolesława Pobożnego. Na przestrzeni wieków miasto nosiło różne nazwy – Kcyna, Kczina, Kczyniija, Niemcy w okresie zaborów nazwali je Exin.
Zacznijmy od początku
Osadę założyli dwaj rycerze Jan i Ryner. Już w XI wieku na terenach dzisiejszej Kcynii mieścił się kościół św. Idziego. W 1262 książę Bolesław Pobożny nadał Kcynii prawa miejskie. Największy okres rozwoju miasta to wiek XVI i XVII, gdy było ono stolicą powiatu kcyńskiego. W 1594 gościł król Zygmunt III Waza.
W 1612 roku do Kcynii sprowadzono zakon Karmelitów, dwanaście lat później rozpoczęła się budowa kościoła farnego zakończona w 1631 roku. Ważnym wydarzeniem w historii miasta jest Bitwa pod Kcynią którą Stefan Czarniecki stoczył w 1656 roku ze Szwedami, niestety wtedy wojska polskie musiały uznać wyższość napastników.
Nie jest to jedyna Bitwa pod Kcynią. Druga z bitw miała miejsce w 1770 roku, wtedy Konfederaci Barscy w liczbie 2.5 tys. stanęli przeciwko 6 tys. wojsk imperium rosyjskiego. Ta bitwa także została rozstrzygnięta na niekorzyść Polaków.
Wielki Pożar i zabory
Od 1773 roku Kcynia znajdowała się w zaborze pruskim. W 1775 roku wybuch wielki pożar który spalił prawie całe miasto. W latach 1807 – 1815 Kcynia znalazła się w granicach Księstwa Warszawskiego. W 1866 roku miasto dopadła epidemia cholery, która zdziesiątkowała ludność.
Miasto zaczęło się rozwijać od roku 1880, wtedy wybudowano Gmach Sądu, siedem lat później oddano do użytku linie kolejową Gniezno-Nakło przez Kcynię oraz wybudowano w tym mieście dworzec kolejowy. W 1893 roku powstała Straż Pożarna.
Wiek XX
Na początku XX wieku miasto liczyło około 3 tys. mieszkańców. W 1907 roku powstało Towarzystwo Gimnastyczne ,,Sokół”. W roku 1906 rozpoczął się także strajk dzieci kcyńskich przeciwko germanizacji. W 1908 roku oddano do użytku drugą ważną linię kolejową dla Kcynii: Bydgoszcz – Poznań.
31 grudnia 1918 roku miasto zostało zdobyte przez powstańców wielkopolskich. W granicach Polski Kcynia znalazła się po 105 latach zaboru pruskiego 14 czerwca 1920 roku. Pierwszym polskim burmistrzem został Władysław Rybarczyk. W latach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej miast przeżywało stagnację. Dopiero po 1990 roku miasto mogło się znowu rozwijać. O wielkim rozwoju nie możemy jednak mówić, gdyż w 2004 roku dworzec kolejowy został zamknięty, z powodu nie kursowania przez Kcynię żadnych pociągów.
Szansą dla rozwoju tego miasta może być wejście w skład ewentualnej metropolii bydgoskiej.
