„Nie stój nad mym grobem i nie roń łez.
Nie ma mnie tam; nie zasnąłem też.
Jestem tysiącem wiatrów dmiących.
Jestem diamentowym błyskiem na śniegu lśniącym.
Jestem na skoszonym zbożu światłem promiennym.
Jestem przyjemnym deszczem jesiennym.”
Pierwszy Listopada, święto zmarłych, święto tych którzy odeszli. Odeszli dawno, a może całkiem niedawno. Odeszli gdzieś daleko…nie wrócą już nigdy. Są jednak w naszej pamięci, są i pozostaną na zawsze, bo pamięć nigdy nie umiera. Dziś udajemy się na groby naszych najbliższych, aby zapalić znicz, pomodlić się, zatrzymać nad grobem i pochylić głowę w zadumie. W tym szczególnym dniu przypomnijmy sobie wybitnych synów ziemi bydgoskiej, którzy już nigdy nie pojawią się pośród żywych.
Marian Adam Rejewski (1905 - 1980) matematyk, kryptolog
Urodzony 16.08.1905r. w Bydgoszczy. Dzieciństwo i młodość spędził w rodzinnym mieście. W 1923r. zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum Klasycznym (obecnie LO nr 1 w Bydgoszczy). Następnie studiował matematykę w Uniwersytecie Poznańskim. W latach 1928 - 29 uczestniczył w kursie kryptologii zorganizowanym w Poznaniu przez Referat Szyfrów Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego dla studentów kończących studia matematyczne i biegle znających język niemiecki. 1.03.1929 uzyskał stopień magistra filozofii w zakresie matematyki pod kierunkiem znanego matematyka poznańskiego prof. Zdzisława Krygowskiego. Na wniosek swego promotora M. Rejewski objął asystenturę w Instytucie Matematyki. Od marca 1929 do jesieni 1930 przebywał na stażu naukowym w Getyndze.
1.09.1932r. został zatrudniony w Referacie BS 4 Biura Szyfrów Sztabu Głównego WP
w Warszawie. Jesienią tego roku został wyłączony z Referatu BS 4 i przeniesiony do osobnego pokoju w gmachu Sztabu, gdzie polecono mu "wznowić badania nad niemiecką wojskową maszyną szyfrującą Enigmą". Po kilkumiesięcznej samodzielnej pracy w Warszawie M. Rejewski, w grudniu 1932 roku poinformował przełożonych, iż rozwiązał szyfr Enigmy stosując "dwie metody z codziennego odtwarzania kluczy depesz”. Pierwszą decyzją podjętą po złożonym meldunku przez M. Rejewskiego było wydanie polecenia Wytwórni Radiotechnicznej AVA w Warszawie, by skonstruowała duplikat Enigmy, czyli anty - Enigmę. Wówczas do M. Rejewskiego dołączyli jego poznańscy koledzy, matematycy - kryptolodzy Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. Aż do wybuchu II wojny światowej pracowali razem nad doskonaleniem deszyfrażu niemieckiej wojskowej maszyny szyfrującej.
W 1938 roku M. Rejewski odznaczony został Złoty Krzyżem Zasługi za współrozwiązanie tajemnicy „Enigmy”. Podczas tajnej konferencji w Pyrach pod Warszawą, w dniach 24 – 27 lipca 1939 roku wywiad polski ujawnił tajemnice Enigmy przedstawicielom wywiadów angielskiego i francuskiego.
Jerzy Adamski (1937-2002) ps. "Jopek", pięściarz ze złotego pokolenia "Dzieci Feliksa Stamma", mistrz Europy (1959), srebrny medalista olimpijski z Rzymu (1960). Urodzony 14 marca 1937 w Sierpcu, w woj. warszawskim w kolejarskiej rodzinie Henryka i Franciszka.
Pięściarz (171 cm, 58 kg) Polonii - Kolejarz Piła (1953-1954), gdzie postawy bokserskiej nauczył go instruktor i jednocześnie stolarz z naprawczych zakładów kolejowych Karol Nadskakuła oraz bydgoskich klubów: Brdy (1955-1956), Startu (1959), Astorii (1959-1964) i ponownie Brdy (1965-1970).
6-krotny mistrz Polski: w wadze koguciej (1956) i piórkowej (1959-1962, 1964) oraz 19-krotny reprezentant kraju w meczach międzypaństwowych 1956-1964 (15 zwycięstw, 1 remis, 3 porażki). Trzykrotnie uczestniczył w mistrzostwach Europy (1957, 1959, 1963). Największy sukces odniósł w Lucernie (1959), gdzie po wygraniu m. in. z Włochem Sandro Lopopolo pokonał w finale Petera Goschke (RFN) i zdobył złoty medal. Medal brązowy wywalczył w Moskwie (1963). Zasłużony Mistrz Sportu, odznaczony m. in. Krzyżem Kawalerskim OOP. Zmarł w Bydgoszczy 6 grudnia 2002.
Teodor Kocerka (1927-1999)
Medalista olimpijski, zwany przez kolegów "Tojo" urodził się 6 sierpnia 1927 roku. Prócz Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego, gdzie pobierał pierwsze wioślarskie nauki, startował w barwach AZS-ów Bydgoszcz, Szczecin i Warszawa. Rejestr jego sukcesów jest nader bogaty: na igrzyskach olimpijskich w 1952 i 1960 sięgnął po brązowe medale, w Melbourne w 1956 był czwarty. Mistrz Europy w 1955, wicemistrz 1952 i 1954, brązowy medalista w 1956 i 1959. Zdobył cztery medale akademickich mistrzostw świata, odniósł dwa triumfy w regatach o "Diamentowe wiosła" w Henley nad Tamizą w 1955 i 1956 roku. Aż 19 razy stawał na najwyższym podium mistrzostw Polski w jedynkach, dwójkach podwójnych, czwórkach i ósemkach. Po zakończeniu sportowej kariery przez wiele lat wykładał na AWF w Warszawie, był trenerem kadry i kierownikiem wyszkolenia PZTW. Zmarł pod koniec 1999 roku.
Zdzisław Krzyszkowiak (1930 – 2003)
Był biegaczem CWKS Lublin, Legii Warszawa i Zawiszy Bydgoszcz, w którego barwach sięgnął po złoto olimpijskie w Rzymie’60 w biegu na 3 kilometry z przeszkodami. Był też dwukrotnie rekordzistą świata na tym dystansie. Po zdobyciu dwóch złotych medali w mistrzostwach Europy’58 w Sztokholmie na 5 i 10 kilometrów, został wybrany w plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszego sportowca Polski. Za wybitne zasługi dla ruchu olimpijskiego, działalność na rzecz rozwoju i propagowanie kultury fizycznej oraz za osiągnięcia sportowe został odznaczony przez prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Został wybrany na trzeciego sportowca 50-lecia Pomorza i Kujaw. Był członkiem zarządu Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W czerwcu 2003r. stadion WKS Zawisza został nazwany jego imieniem.
Adam Grzymała-Siedlecki (1876 – 1967), jeden z najwybitniejszych bydgoszczan.
Urodzony w Wierzbnie pod Miechowem w zubożałej rodzinie szlacheckiej. Syn Leona, pisarza gminnego i Julii z Pieprzak-Czajkowskich. Szkołę średnią ukończył w Warszawie. Studia w Szkole Inżynierskiej Wawelberga i Rotwanda (1894 – 1896) przerwało więzienie w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej za udział w nielegalnych kółkach samokształceniowych. Po zwolnieniu przeniósł się do Krakowa i studiował matematykę i polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 1897r. współpracował z licznymi czasopismami, publikując ponad półtora tysiąca artykułów i recenzji. Był założycielem i dyrektorem Teatru Ludowego w Krakowie (1905 – 1906), kierownikiem literackim Teatru im. Słowackiego (1906 – 1911), Teatru Rozmaitości w Warszawie (1913 – 1915). W 1937r. otrzymał Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. W latach 1922 – 1939 i 1945- 1967 mieszkał w Bydgoszczy. Był wykładowcą i dyrektorem Bydgoskiej Szkoły Dramatycznej (1945 – 1948). W Teatrze Polskim pełnił funkcję dramaturga. Otrzymał nagrody literackie: m. Bydgoszczy (1956), województwa bydgoskiego (1957), im. W. Pietrzaka (1964). Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1947), Krzyżem Komandorskim (1956) i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polski (1959). Zmarł w Bydgoszczy i pochowany został na Cmentarzu Nowofarnym.
Andrzej Brończyk (ur. 4 lutego 1951 w Inowrocławiu, zm. 31 grudnia 2000 w Bydgoszczy) – polski bramkarz. Karierę rozpoczął w Goplanii Inowrocław. Potem przeniósł się do Zawiszy Bydgoszcz i grał tam przeszło 20 lat, z przerwą na grę w Bałtyku Gdynia. Karierę piłkarską zakończył wieku 41 lat. Zmarł w noc sylwestrową 2000 roku na atak serca. Przed śmiercią prowadził IV-ligową drużynę Startu Radziejów. Od 2002 roku w Bydgoszczy odbywa się memoriał im. Andrzeja Brończyka. Jego imieniem nazwany jest również skwer na bydgoskim osiedlu Leśne, na którym znajduje się tablica upamiętniająca piłkarza.
