Thelonious Sphere Monk (ur. 10 października 1917, zm. 17 lutego 1982), amerykański pianista jazzowy, kompozytor. Był znany z niepowtarzalnego stylu improwizacji, przyczynił się do znacznego poszerzenia repertuaru jazzowych standardów. Pomimo tego, że jest on często postrzegany jako inicjator bebopu, jego styl grania nie był z tą formą związany.
Monk urodził się w Rocky Mount (Karolina Północna), wkrótce potem jego rodzina przeprowadziła się do Nowego Jorku. Zaczął grać na pianinie w wieku sześciu lat, i pomimo że otrzymał parę lekcji, można go uznać za samouka. Jako starszy nastolatek zaczął zarabiać grając jazz. Uważa się, że to właśnie jego można usłyszeć na nagraniach Jerry'ego Newmana stworzonych ok. 1941 r. w klubie Minton's Playhouse, gdzie Monk bywał zatrudniany jako pianista. Jego ówczesny styl jest określany jako "hard-swinging", z widocznymi wpływami Arta Tatuma. Pierwsze studyjne nagranie Monka, z kwartetem