Politechnika Włocławska: Analiza Druku nr 29 i Szanse Przekształcenia PANS

O utworzeniu Politechniki Włocławskiej mówi się u nas od lat. Rozumiemy ambicje miasta, które chce zatrzymać u siebie młodych ludzi i zyskać prestiż. Jednak jako redakcja obserwująca rynek edukacji w całym regionie, musimy oddzielić polityczne życzenia od twardych realiów. W centrum tego zamieszania znajduje się Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku (PANS) i pomysł jej szybkiego przekształcenia.

W tym tekście analizujemy fakty na chłodno. Zamiast skupiać się na obietnicach, sprawdzamy dokumenty, w tym głośny Druk nr 29, oraz opinie organów kontrolnych. Czy patrząc na stanowisko Biura Analiz Sejmowych i obecne podejście ministerstwa, Włocławek ma w ogóle szansę na własną politechnikę w najbliższym czasie?

Status prawny projektu: co oznacza Druk nr 29?

Cała dyskusja opiera się na poselskim projekcie ustawy, który w Sejmie otrzymał numer Druk nr 29. Zakłada on zmianę nazwy obecnej PANS na politechnikę. To inicjatywa poselska, co teoretycznie mogłoby przyspieszyć ścieżkę legislacyjną, omijając niektóre procedury rządowe.

Sprawa jednak utknęła. Projekt trafił do Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży, gdzie wylądował w tak zwanej „zamrażarce”. To nie przypadek. Próba stworzenia politechniki specjalną ustawą, zamiast drogą naturalnego rozwoju naukowego, budzi opór. Inne uczelnie, jak choćby nasza regionalna Politechnika Bydgoska, na swój status pracowały latami. Nadawanie tytułów bez pokrycia w wynikach badawczych po prostu nie znajduje poparcia w środowisku akademickim.

Opinia Biura Analiz Sejmowych (BAS) i stanowisko rządu

Losy Druku nr 29 przesądza chyba opinia Biura Analiz Sejmowych (BAS). Eksperci nie owijali w bawełnę: PANS Włocławek na ten moment nie spełnia wymogów ustawowych. Wskazali na braki w kadrze z odpowiednimi tytułami oraz zbyt mały dorobek badawczy.

Do tego dochodzi polityka Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Resort zapowiedział koniec z „politycznymi awansami”, jakie widzieliśmy w latach 2022-2023. Obecnie trwa weryfikacja jednostek, które zmieniły status w tamtym okresie. W takim klimacie szanse na przepchnięcie ustawy bez spełnienia wyśrubowanych kryteriów są bliskie zeru.

Bariery merytoryczne: dlaczego PANS nie jest jeszcze Politechniką?

Pewnie zastanawiacie się: skoro uczelnia wypuszcza inżynierów, to dlaczego nie może nazywać się politechniką? Różnica tkwi w fundamencie działania. PANS to uczelnia zawodowa – jej misją jest praktyczna nauka zawodu. Politechnika to uczelnia akademicka, która musi prowadzić zaawansowane badania podstawowe i rozwijać światową naukę.

Zmiana nazwy wymusiłaby całkowitą zmianę profilu uczelni. PANS świetnie radzi sobie z praktyką, ale nie ma zaplecza do wielkiej nauki. Co gorsza, taki „awans” to ryzyko finansowe. Uczelnie akademickie dostają pieniądze według innego algorytmu. Bez wysokich kategorii naukowych nowa politechnika mogłaby dostać drastycznie mniejszą subwencję, co paradoksalnie doprowadziłoby ją do ruiny.

Wymogi kategorii naukowej (Art. 16 ust. 4)

Spójrzmy w przepisy. Art. 16 ust. 4 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stawia sprawę jasno: nazwa „politechnika” jest zarezerwowana dla tych, którzy mają kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 6 dyscyplinach technicznych.

Te oceny przyznaje Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych (KEJN). Włocławska uczelnia nie ma obecnie uprawnień do doktoryzowania w wymaganej liczbie dziedzin, a jej dorobek publikacyjny jest za mały na tak wysokie noty. Bez tego warunku zmiana nazwy łamie polskie prawo.

Ryzyka dla studentów i miasta Włocławek

Zmiana statusu „na kredyt” najbardziej uderzy w studentów. Polska Komisja Akredytacyjna (PKA) pilnuje jakości i rygorystycznie ocenia kadry oraz laboratoria. Jeśli uczelnia stanie się politechniką tylko z nazwy, PKA może wydać negatywne oceny i zablokować kierunki.

Dla maturzystów to sygnał ostrzegawczy. Zamiast zostać we Włocławku, ambitni młodzi ludzie mogą jeszcze szybciej uciekać do Bydgoszczy, Torunia czy Gdańska, szukając pewnego dyplomu. Miasto potrzebuje realnie lepszej oferty edukacyjnej, a nie nowej tabliczki na budynku, która sama w sobie nie zatrzyma wyludniania.

Alternatywne scenariusze dla włocławskiej nauki

Nie musimy jednak porzucać marzeń o nauce we Włocławku. Są bezpieczniejsze drogi rozwoju. Rozsądnym wyjściem wydaje się konsolidacja i współpraca z silniejszymi graczami. Gdyby PANS weszła w struktury UMK lub Politechniki Bydgoskiej jako autonomiczna filia, zyskałaby dostęp do profesorów i laboratoriów, zachowując lokalny charakter.

Inna opcja to bycie po prostu świetną, wiodącą w regionie Uczelnią Zawodową. Taką, która elastycznie reaguje na potrzeby lokalnego biznesu, zamiast tracić energię na walkę o punkty naukowe. Dla studenta pewna praca po studiach liczy się bardziej niż nazwa uczelni na dyplomie.

Planujecie studia w regionie? Weryfikujcie jakość kształcenia, sprawdzajcie oceny akredytacyjne i losy absolwentów, a nie sugerujcie się wyłącznie nazwą uczelni.